Wat is PTSS

PTSS in een notendop.

Verkeersongevallen, geweldsdelicten, seksueel geweld, oorlogsgeweld, suïcide, kindermishandeling. Het meemaken van ingrijpende gebeurtenissen kan een posttraumatische stressstoornis veroorzaken. PTSS is een afkorting van posttraumatische stressstoornis.

Wanneer herken je een PTSS?

De belangrijkste klachten van een PTSS zijn:

  • Herbeleven wat er is gebeurd, bijvoorbeeld in de vorm van flashbacks of nachtmerries;
  • Vermijden van alles wat aan het trauma zou kunnen doen denken (mensen, plaatsen, herinneringen);
  • Negatieve stemming en gedachten (denk aan somberheid, depressie, boosheid, schuldgevoel, schaamte, zelfverwijt);
  • Slaapproblemen
  • Verhoogd prikkelbaar en continue alert;
  • Schrikreacties, paniekaanvallen en woede-uitbarstingen.

Ontstaan

Hoe ontstaat een PTSS?

Een PTSS kan ontstaan na blootstelling aan een of meer gebeurtenissen die wordt ervaren als traumatisch: een gebeurtenis waarbij iemands leven wordt bedreigd, iemand ernstig gewond raakt of seksueel geweld plaatsvindt. De blootstelling aan een traumatiserende gebeurtenis kan op verschillende manieren gebeuren.

Enkelvoudig trauma

Heeft iemand de ingrijpende gebeurtenis zelf ondergaan of is hij of zij er persoonlijk getuige van geweest, zoals bij een brand, ongeval of overval of plotseling overlijden van een dierbare? Of is iemands naaste een ingrijpende gebeurtenis overkomen, zoals een ongeval of een gebeurtenis met een gewelddadig karakter? Dan kan er een enkelvoudig trauma ontstaan. 

Meervoudig trauma

Herhalen de nare ervaringen zich gedurende een langere periode, dan spreken we van een meervoudig trauma. Denk aan herhaaldelijk seksueel misbruik, een behandeling op de Intensive Care, doormaken van meerdere psychosen of blootstelling aan oorlogsgeweld. 
Ook bij professionele hulpverleners die herhaaldelijk worden blootgesteld aan heel nare details van ingrijpende gebeurtenissen kan een meervoudig trauma ontstaan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan politiefunctionarissen die in hun werk regelmatig te maken hebben met ernstige ongevallen en stoffelijke resten. Of aan intensivisten en verpleegkundigen op de IC die coronapatiënten hebben moeten behandelen.

Complex trauma of Complexe PTSS

Heeft iemand in het verleden een groot aantal beschadigende gebeurtenissen meegemaakt, zoals verwaarlozing in combinatie met seksueel misbruik, dan kan dat een veelheid aan psychische klachten veroorzaken, variërend van een stemmingsstoornis tot een persoonlijkheidsstoornis. De klachten hebben invloed op verschillende leefdomeinen, zoals gezin, werk en relaties. Vaak is er sprake van een negatief zelfbeeld en van problemen met het reguleren van emoties (bijvoorbeeld heel impulsief reageren, emoties opkroppen, lang in een bepaalde emotie blijven hangen). Bij Curalma behandelen we vooral complexe en meervoudige trauma’s.

Krijg je na een ingrijpende gebeurtenis altijd een PTSS?

Meer dan de helft van de mensen maakt ooit in het leven een ingrijpende gebeurtenis mee. Een minderheid ontwikkelt in reactie daarop een PTSS. Verschillende genetische en omgevingsfactoren kunnen het risico op PTSS verhogen. In sommige beroepsgroepen is er een grotere kans op een PTSS, bijvoorbeeld in de zorg, onder politiefunctionarissen, bij defensiepersoneel en onder brandweerlieden. Op volksgezondheidenzorg.info vind je een overzicht van de risicofactoren voor een PTSS.
 

Diagnose

De diagnose PTSS

De diagnose PTSS wordt gesteld door een deskundige, zoals een GZ-psycholoog of psychiater. Dit gebeurt met behulp van de DSM-5, het standaardwerk van de American Psychiatric Association. In de DSM-5 valt de posttraumatische stressstoornis (PTSS) onder de trauma- en stressgerelateerde stoornissen. Tot deze groep horen drie stoornissen in de kindertijd (waaronder PTSS bij kinderen van zes jaar en jonger) en een aantal stoornissen op volwassen leeftijd (waaronder PTSS en de acute stressstoornis).